Cách tìm địa chỉ thực tế dựa vào địa chỉ IP

Địa chỉ IP là gì?

IP là viết tắt của Internet Protocol. Địa chỉ IP là định danh ở tầng mạng được dùng để chuyển gói dữ liệu giữa các thiết bị và hệ thống mạng.

Bài cũ mô tả IP chỉ gồm bốn nhóm số từ 0 đến 255. Mô tả này đúng với IPv4 nhưng chưa đầy đủ vì Internet hiện sử dụng đồng thời IPv4 và IPv6.

IP không giống địa chỉ nhà

So sánh IP với địa chỉ nhà chỉ phù hợp để minh họa việc định tuyến. Về kỹ thuật, một IP công cộng có thể đại diện cho:

• Một modem hoặc router của hộ gia đình.
• Nhiều thiết bị trong cùng mạng sử dụng NAT.
• Nhiều thuê bao cùng chia sẻ một IP qua Carrier-Grade NAT.
• Một máy chủ, trung tâm dữ liệu hoặc dịch vụ đám mây.
• Một điểm thoát VPN hoặc proxy.
• Một máy chủ biên của mạng phân phối nội dung.
• Một kết nối mạng di động được cấp IP động.

IP nội bộ và IP công cộng

RFC 1918 dành riêng ba khối IPv4 cho mạng nội bộ: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 và 192.168.0.0/16. Các địa chỉ này được tái sử dụng ở rất nhiều mạng và không thể dùng để xác định vị trí ngoài Internet.

Cách xem IP nội bộ trên Windows

Dùng Command Prompt

1. Mở cửa sổ Run. Nhấn Windows + R.
2. Mở Command Prompt. Nhập cmd rồi Enter.
3. Xem cấu hình. Nhập ipconfig.
4. Tìm card mạng đang dùng. Xem mục Wi-Fi hoặc Ethernet.
5. Đọc IPv4 Address hoặc IPv6 Address. Đây là địa chỉ của thiết bị trong mạng hiện tại.

Microsoft cho biết lệnh ipconfig hiển thị địa chỉ IPv4, IPv6, subnet mask và default gateway của các adapter. Dùng ipconfig /all khi cần xem cấu hình chi tiết hơn.

Dùng Settings

Trên Windows 11, có thể mở Settings, chọn Network & Internet, chọn Wi-Fi hoặc Ethernet, sau đó mở Properties để xem IPv4 và IPv6.

Cách xem IP công cộng của chính bạn

Để kiểm tra IP công cộng của chính mình, có thể:

• Tìm kiếm cụm từ “what is my IP” trên công cụ tìm kiếm.
• Dùng trang kiểm tra IP của nhà cung cấp mạng hoặc dịch vụ có uy tín.
• Kiểm tra giao diện WAN của router nếu bạn có quyền quản trị.
• Kiểm tra nhật ký máy chủ của hệ thống do bạn sở hữu hoặc được ủy quyền quản trị.

IP tĩnh, IP động và IP chia sẻ

Tra IP có biết chính xác địa chỉ nhà không?

Không. Dịch vụ định vị IP không được thiết kế để xác định hộ gia đình, căn hộ, số nhà hoặc người dùng cụ thể.

Kết quả thường chỉ gồm:

• Quốc gia hoặc vùng lãnh thổ.
• Tỉnh, khu vực hoặc thành phố ước lượng.
• Mã bưu chính dự đoán ở một số quốc gia.
• Nhà cung cấp Internet hoặc tổ chức sở hữu dải IP.
• Số hiệu mạng tự trị – ASN.
• Múi giờ, loại kết nối hoặc cảnh báo proxy theo cơ sở dữ liệu.

MaxMind, một nhà cung cấp cơ sở dữ liệu GeoIP, nêu rõ dữ liệu IP không đủ chính xác để xác định một hộ gia đình, cá nhân hoặc địa chỉ đường phố.

Vì sao vị trí IP thường bị sai?

• Dải IP đăng ký tại trụ sở ISP: người dùng thực tế có thể ở nơi khác.
• IP động: dải được phân phối lại cho thuê bao khác.
• CGNAT: nhiều người cùng xuất hiện dưới một IP.
• VPN và proxy: vị trí hiển thị là điểm thoát.
• Mạng di động: lưu lượng được gom qua gateway ở tỉnh hoặc thành phố khác.
• CDN và anycast: cùng IP có thể được phục vụ từ nhiều trung tâm dữ liệu.
• Cơ sở dữ liệu cập nhật chậm: dải IP đã chuyển nhà mạng hoặc khu vực.
• IPv6 privacy address: thiết bị có thể thay đổi phần định danh theo thời gian.

Cách đọc kết quả tra cứu GeoIP

Khi tra IP của chính bạn hoặc hệ thống được phép kiểm tra, nên đọc kết quả theo bảng sau:

RDAP cho biết gì về một dải IP?

RDAP là giao thức truy cập dữ liệu đăng ký mạng được phát triển để thay thế WHOIS. Công cụ RDAP có thể trả về:

• Tổ chức hoặc nhà đăng ký được phân bổ dải IP.
• Khoảng địa chỉ hoặc CIDR.
• Regional Internet Registry quản lý tài nguyên.
• Trạng thái phân bổ.
• Thông tin liên hệ công khai về vận hành hoặc xử lý lạm dụng.
• Các mốc cập nhật hồ sơ đăng ký.

Tra tên miền bằng ping có tìm được địa chỉ doanh nghiệp không?

Không. Lệnh ping tenmien.com có thể cho biết một địa chỉ mà DNS đang phân giải, nhưng địa chỉ đó có thể thuộc:

• Máy chủ hosting.
• Mạng CDN.
• Reverse proxy hoặc tường lửa ứng dụng web.
• Load balancer.
• Nền tảng đám mây dùng chung.

Cloudflare giải thích rằng tên miền được proxy sẽ trả về IP anycast của Cloudflare thay vì IP máy chủ gốc. Vì vậy, IP từ ping không phải địa chỉ văn phòng doanh nghiệp và cũng có thể không phải máy chủ gốc.

Khi nào có thể liên kết IP với thuê bao?

Việc liên kết một IP công cộng với thuê bao cụ thể thường cần nhiều thông tin đồng thời:

• Địa chỉ IP đầy đủ.
• Ngày, giờ và múi giờ chính xác.
• Cổng nguồn nếu sử dụng CGNAT hoặc chia sẻ địa chỉ.
• Giao thức kết nối.
• Nhật ký máy chủ hoặc dịch vụ bị truy cập.
• Nhật ký cấp phát của nhà mạng.
• Quy trình yêu cầu dữ liệu có thẩm quyền.

RFC về chia sẻ địa chỉ IP cho thấy một IP công cộng có thể được nhiều thuê bao sử dụng đồng thời. Vì vậy, chỉ có IP mà không có thời gian và cổng kết nối thường không đủ để phân biệt người dùng sau CGNAT.

“IP là dữ liệu mạng, không phải mốc tọa độ ngoài thực địa. Công cụ GeoIP chỉ nên dùng để phân tích vùng truy cập, vận hành website và phát hiện bất thường. Muốn xác định một con người hoặc một địa chỉ cụ thể cần nguồn dữ liệu hợp pháp, nhật ký đầy đủ và thẩm quyền phù hợp.”

— Kỹ sư Phan Việt Tuyên

IP và quyền riêng tư cá nhân

Nghị định 13/2023/NĐ-CP định nghĩa dữ liệu cá nhân là thông tin gắn với hoặc giúp xác định một con người cụ thể. Thông tin về tài khoản số, lịch sử hoạt động trên không gian mạng và dữ liệu vị trí thuộc phạm vi cần được bảo vệ.

Địa chỉ IP có thể trở thành dữ liệu cá nhân khi được kết hợp với tài khoản, thời gian, nhật ký truy cập hoặc dữ liệu khác để xác định một cá nhân. Vì vậy, tổ chức thu thập IP nên:

• Xác định rõ mục đích thu thập và sử dụng.
• Chỉ lưu dữ liệu cần thiết.
• Giới hạn quyền truy cập nhật ký.
• Có thời hạn lưu trữ phù hợp.
• Bảo vệ trước rò rỉ và truy cập trái phép.
• Không công khai IP kèm danh tính khi không có căn cứ.
• Đáp ứng yêu cầu của chủ thể dữ liệu và cơ quan có thẩm quyền.

Những việc không nên làm

• Tìm cách xác định nhà riêng hoặc theo dõi người khác từ IP.
• Gửi liên kết bẫy để bí mật thu IP của người khác.
• Công khai IP và gán cho một cá nhân chưa được xác minh.
• Dùng dữ liệu GeoIP để đe dọa, quấy rối hoặc gây áp lực.
• Truy cập router, camera hoặc máy chủ không được ủy quyền.
• Dùng công cụ quét để khai thác lỗ hổng của IP lạ.
• Cho rằng IP của email luôn là IP người gửi.
• Cho rằng IP máy chủ website là địa chỉ trụ sở công ty.
• Cho rằng vị trí trên bản đồ GeoIP là vị trí GPS.

Ứng dụng hợp pháp của GeoIP

Dữ liệu IP và GeoIP được sử dụng phù hợp trong nhiều hoạt động:

• Hiển thị ngôn ngữ hoặc nội dung theo quốc gia.
• Phân tích vùng truy cập website.
• Phát hiện đăng nhập bất thường.
• Chống gian lận thanh toán.
• Thực thi giới hạn bản quyền theo khu vực.
• Định tuyến người dùng đến máy chủ gần hơn.
• Chặn lưu lượng từ nguồn rủi ro.
• Điều tra sự cố trên hệ thống do tổ chức quản lý.

Kết quả phải được kết hợp với tín hiệu khác như tài khoản, thiết bị, xác thực, hành vi và nhật ký; không nên quyết định chỉ dựa trên IP.

IP, GPS và tọa độ địa lý khác nhau thế nào?

Xem bài công nghệ GPS là gì để phân biệt định vị vệ tinh với suy đoán vị trí bằng IP. Khái niệm vĩ độ, kinh độ được giải thích tại bài tọa độ địa lý là gì.

Cách xác định vị trí của chính bạn chính xác hơn

Nếu mục tiêu là xác định nơi đang đứng, nên dùng GPS hoặc Google Maps thay vì GeoIP. Bài xác định tọa độ bằng điện thoại hướng dẫn cách thả ghim, sao chép vĩ độ, kinh độ và chia sẻ điểm.

Đối với ranh đất hoặc công trình, điện thoại và IP đều không đủ độ chính xác. Dịch vụ đo đạc đất đai sử dụng hồ sơ địa chính, GNSS, toàn đạc và mốc khống chế để xác định ranh, diện tích và tọa độ theo hệ phù hợp.

Với dự án cần bản đồ, cao độ và mặt cắt, dịch vụ khảo sát địa hình cung cấp dữ liệu CAD/GIS phục vụ thiết kế.

Quy trình kiểm tra IP an toàn

1. Xác định quyền sử dụng. Chỉ kiểm tra IP của chính bạn hoặc hệ thống được ủy quyền.
2. Phân biệt IP riêng và công cộng. Không đưa IP LAN vào công cụ GeoIP.
3. Ghi thời gian. Lưu ngày, giờ và múi giờ nếu phân tích nhật ký.
4. Kiểm tra RDAP. Xác định tổ chức và dải mạng đăng ký.
5. Kiểm tra GeoIP. Xem nhiều nguồn và đọc bán kính ước lượng.
6. Kiểm tra VPN, hosting, CDN. Không mặc định IP thuộc người dùng cuối.
7. Đối chiếu nhật ký. Sử dụng tài khoản, thiết bị và sự kiện liên quan.
8. Ghi mức độ tin cậy. Phân biệt dữ liệu xác nhận với dữ liệu suy đoán.
9. Bảo vệ kết quả. Không công khai dữ liệu có thể nhận diện cá nhân.

Sai lầm thường gặp

• Cho rằng mọi IP có bốn nhóm số: bỏ qua IPv6.
• Nhầm IP LAN với IP Internet: tra cứu 192.168.x.x không có ý nghĩa địa lý.
• Cho rằng IP công cộng thuộc riêng một thiết bị: bỏ qua NAT và CGNAT.
• Xem chấm GeoIP là địa chỉ chính xác: nhầm điểm đại diện với vị trí người dùng.
• Dùng ping để tìm trụ sở website: có thể chỉ nhận IP CDN.
• Không ghi thời gian: không thể đối chiếu IP động.
• Bỏ qua cổng nguồn: không phân biệt thuê bao sau CGNAT.
• Cho rằng VPN không bị phát hiện: cơ sở dữ liệu có thể nhận diện trung tâm dữ liệu nhưng vẫn không biết người dùng thật.
• Công khai dữ liệu nghi vấn: gây xâm phạm quyền riêng tư và thiệt hại cho người khác.
• Dùng GeoIP thay GPS hoặc đo đạc: sai công nghệ và mục đích.

Kết luận

Tìm địa chỉ thực tế dựa vào địa chỉ IP chỉ nên hiểu là ước lượng quốc gia, vùng, nhà mạng hoặc tổ chức sở hữu dải IP. Một chuỗi IP không thể tự tiết lộ địa chỉ nhà, tọa độ GPS hoặc danh tính của người dùng.

Khi phân tích sự cố, cần kết hợp IP với thời gian, cổng, nhật ký, tài khoản và dữ liệu hợp pháp khác. Khi cần xác định vị trí ngoài thực địa, hãy dùng GPS/GNSS hoặc dịch vụ đo đạc phù hợp thay vì GeoIP.