4 công ty ứng dụng BIM hàng đầu tại Việt Nam

BIM là gì và vì sao doanh nghiệp xây dựng cần ứng dụng?

“`

BIM là viết tắt của Building Information Modeling, thường được gọi là mô hình thông tin công trình. Khái niệm này bao gồm cả mô hình hình học và hệ thống thông tin liên quan đến cấu kiện, vật liệu, khối lượng, tiến độ, thiết bị, vận hành và những tài liệu được liên kết với công trình.

Khác với bản vẽ 3D chỉ thể hiện hình dáng, mô hình BIM có thể chứa quan hệ giữa các đối tượng. Khi vị trí, kích thước hoặc thuộc tính của một cấu kiện thay đổi, các bản vẽ, bảng thống kê hoặc mô hình bộ môn liên quan có thể được cập nhật theo quy trình đã thiết lập.

Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm bài BIM là gì và các ứng dụng của BIM để hiểu rõ sự khác nhau giữa mô hình 3D, BIM, Digital Twin và dữ liệu hoàn công.

Những ứng dụng phổ biến của BIM

• Phối hợp mô hình kiến trúc, kết cấu, cơ điện và hạ tầng.
• Phát hiện xung đột giữa đường ống, dầm, trần và thiết bị.
• Trích xuất mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt và bảng thống kê.
• Bóc tách khối lượng theo phạm vi và quy tắc đã thiết lập.
• Mô phỏng trình tự thi công và liên kết với tiến độ.
• Hỗ trợ kiểm tra phương án tổ chức không gian và vận hành.
• Quản lý phiên bản tài liệu trong môi trường dữ liệu chung.
• Cập nhật mô hình hoàn công để phục vụ bảo trì tài sản.

Hiệu quả của BIM không tự xuất hiện từ phần mềm. Doanh nghiệp phải xác định mục tiêu sử dụng, phân công trách nhiệm, xây dựng quy tắc đặt tên, quy trình trao đổi, mức độ thông tin và tiêu chí kiểm tra mô hình.

“`

Lộ trình áp dụng BIM tại Việt Nam

“`

Quyết định số 258/QĐ-TTg ngày 17/3/2023 phê duyệt lộ trình áp dụng mô hình thông tin công trình trong hoạt động xây dựng. Lộ trình phân chia theo cấp công trình, nguồn vốn và thời điểm dự án bắt đầu thực hiện công việc chuẩn bị đầu tư.

Đối với dự án bắt buộc áp dụng BIM, tệp BIM là một thành phần trong hồ sơ thiết kế và hồ sơ hoàn thành công trình. Nội dung áp dụng và mức độ chi tiết của mô hình do chủ đầu tư quyết định phù hợp với mục tiêu, quy mô và yêu cầu quản lý của dự án.

Điều này không có nghĩa mọi dự án đều phải dựng tất cả cấu kiện ở mức chi tiết cao nhất. Một kế hoạch BIM phù hợp cần xác định đúng nội dung cần mô hình hóa, giai đoạn sử dụng, bộ môn tham gia và thông tin cần bàn giao.

“`

Tiêu chí lựa chọn bốn doanh nghiệp ứng dụng BIM

“`

Danh sách trong bài không được xây dựng theo giá trị doanh nghiệp, số lượng nhân viên hay quy mô dự án. Các đơn vị được lựa chọn dựa trên ba tiêu chí:

1. Có thông tin công khai từ doanh nghiệp hoặc đơn vị chủ quản về hoạt động ứng dụng BIM.
2. BIM được sử dụng trong công việc thực tế như thiết kế, phối hợp, tính khối lượng hoặc thi công.
3. Có nội dung cho thấy doanh nghiệp đã đầu tư vào nhân lực, quy trình hoặc bộ phận BIM, thay vì chỉ sử dụng mô hình để trình diễn.

“`

1. Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc

“`

Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc, thường được viết tắt là NPSC, là đơn vị thuộc hệ thống Tổng công ty Điện lực miền Bắc. Xí nghiệp Tư vấn trực thuộc NPSC đã từng bước đưa công nghệ thiết kế ba chiều và BIM vào hoạt động tư vấn công trình điện.

Đối với công trình điện, mô hình không chỉ thể hiện kiến trúc của nhà điều khiển hoặc trạm biến áp. Dữ liệu còn có thể bao gồm thiết bị điện, kết cấu đỡ, tuyến cáp, khoảng cách an toàn, hệ thống tiếp địa, phòng cháy chữa cháy và những bộ môn kỹ thuật liên quan.

Phạm vi BIM tại NPSC

Theo thông tin do Tổng công ty Điện lực miền Bắc công bố, việc áp dụng BIM tại Xí nghiệp Tư vấn hướng đến các mục tiêu:

• Trực quan hóa phương án thiết kế bằng mô hình ba chiều.
• Tăng khả năng trao đổi thông tin giữa những thành viên dự án.
• Phát hiện sớm xung đột giữa các bộ môn thiết kế.
• Hỗ trợ đo bóc khối lượng và lập dự toán.
• Xây dựng môi trường dữ liệu chung để quản lý tài liệu.
• Tạo nền tảng số hóa dữ liệu công trình điện.

Đây là ví dụ cho thấy BIM không chỉ được dùng trong nhà ở hoặc cao ốc. Các công trình hạ tầng kỹ thuật và năng lượng cũng có thể sử dụng BIM để phối hợp thiết bị, kết cấu và thông tin vận hành.

Bài học từ mô hình của NPSC

Doanh nghiệp muốn triển khai BIM không nên bắt đầu bằng việc mua nhiều phần mềm nhưng chưa xác định quy trình. Cách tiếp cận phù hợp hơn là lựa chọn một nhóm công trình điển hình, đào tạo đội ngũ thiết kế, thiết lập thư viện đối tượng và xây dựng môi trường trao đổi dữ liệu.

Đối với công trình điện, tiêu chuẩn đặt tên thiết bị và thuộc tính kỹ thuật đặc biệt quan trọng. Nếu mỗi bộ môn dùng một cách định danh khác nhau, mô hình khó có thể được chuyển tiếp sang giai đoạn quản lý vận hành.

“`

2. Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Bcons

“`

Bcons là doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực thiết kế, xây dựng và phát triển dự án bất động sản. Theo công bố của doanh nghiệp, BIM đã được xác định là một nền tảng tạo khác biệt từ giai đoạn đầu thành lập.

Bcons cho biết các dự án của tập đoàn được thiết kế dưới dạng mô hình thông tin BIM. Phạm vi phối hợp gồm kiến trúc, kết cấu và cơ điện, đồng thời hỗ trợ bóc tách khối lượng, kiểm tra xung đột và quản lý thông tin dự án.

BIM được sử dụng xuyên suốt nhiều bộ phận

Điểm đáng chú ý trong cách triển khai của Bcons là BIM không chỉ nằm tại phòng thiết kế. Dữ liệu được định hướng sử dụng từ thiết kế đến thi công và hỗ trợ vận hành sau khi công trình được bàn giao.

Một quy trình như vậy cần sự thống nhất giữa nhiều bên:

• Đơn vị kiến trúc thống nhất hệ trục, cao độ và không gian chức năng.
• Bộ phận kết cấu cập nhật kích thước dầm, cột, sàn và lỗ chờ.
• Bộ phận MEP phối hợp tuyến ống, máng cáp và thiết bị.
• Ban chỉ huy công trường sử dụng mô hình đã được kiểm tra.
• Bộ phận khối lượng áp dụng cùng quy tắc phân loại cấu kiện.
• Thông tin thay đổi được quản lý theo phiên bản.

Những dự án được Bcons nhắc đến

Bcons từng giới thiệu nhiều dự án trong hệ sinh thái doanh nghiệp như Bcons Suối Tiên, Bcons Green View, các tòa nhà Bcons Tower và những dự án căn hộ khác. Khi đánh giá mức độ ứng dụng BIM của từng dự án, cần xem thêm yêu cầu thông tin, bộ môn được mô hình hóa và phạm vi sử dụng thực tế.

Không nên chỉ nhìn vào hình ảnh mô hình đẹp để kết luận một dự án đã triển khai BIM toàn diện. Các yếu tố quan trọng hơn gồm khả năng kiểm tra xung đột, quản lý phiên bản, truy xuất khối lượng và việc mô hình có được sử dụng tại công trường hay không.

“`

3. Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình

“`

Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình là một trong những nhà thầu sớm công bố hoạt động triển khai BIM trong thi công xây dựng. Theo thông tin của doanh nghiệp, Hòa Bình bắt đầu ứng dụng giải pháp BIM từ năm 2012.

BIM tại Hòa Bình được sử dụng trong phối hợp dự án, quản lý dữ liệu và phát triển hệ thống quản lý khối lượng. Hệ thống này hỗ trợ khai thác khối lượng chính từ mô hình kiến trúc và kết cấu, qua đó tạo thêm một kênh kiểm tra bên cạnh bản vẽ và bảng dự toán truyền thống.

Từ mô hình đến quản lý khối lượng

Bóc tách khối lượng từ BIM không đơn giản là nhấn một nút để nhận kết quả. Trước khi trích xuất, doanh nghiệp phải chuẩn hóa cách dựng cấu kiện, phân loại vật liệu, mã công tác, vị trí và quy tắc tính.

Ví dụ, một cấu kiện tường có thể liên quan đến bê tông, gạch, lớp trát, sơn, len chân tường và lỗ mở. Nếu mô hình không được thiết lập đúng mục đích, bảng khối lượng có thể thiếu hoặc tính trùng.

Vì vậy, việc Hòa Bình phát triển hệ thống quản lý khối lượng cho thấy BIM đang được chuyển từ công cụ phối hợp hình học sang công cụ quản trị dữ liệu phục vụ thi công.

BIM cần gắn với quy trình công trường

Một mô hình dù chính xác vẫn khó tạo giá trị nếu ban chỉ huy không thể truy cập hoặc không biết phiên bản nào đang có hiệu lực. Nhà thầu cần quy định rõ:

• Ai chịu trách nhiệm phát hành mô hình.
• Thời điểm khóa mô hình phục vụ thi công.
• Cách xử lý yêu cầu thay đổi.
• Mối quan hệ giữa mô hình và bản vẽ được phê duyệt.
• Cách ghi nhận hiện trạng sau thi công.

“`

4. Công ty Cổ phần Xây dựng Coteccons

“`

Coteccons sử dụng BIM trong hoạt động tổng thầu, thiết kế và thi công, đặc biệt tại các hạng mục cơ điện. Doanh nghiệp công bố BIM được dùng trong tính toán khối lượng, triển khai bản vẽ và hạn chế xung đột trong quá trình lắp đặt.

Hệ thống cơ điện thường là một trong những khu vực BIM mang lại giá trị dễ nhận thấy nhất. Trong một không gian trần giới hạn có thể đồng thời tồn tại ống gió, ống nước, chữa cháy, máng cáp, kết cấu và thiết bị kiến trúc. Nếu từng bộ môn triển khai riêng, nguy cơ va chạm rất cao.

Dự án One Verandah

Coteccons từng giới thiệu việc áp dụng BIM tại dự án One Verandah trong khuôn khổ Autodesk ASEAN Innovation Awards 2021. Mô hình được dùng để dự đoán va chạm và hỗ trợ các bên đưa ra giải pháp trước khi thi công thực tế.

Doanh nghiệp cũng từng giới thiệu các dự án khác trong hoạt động BIM như trụ sở Viettel tại Hà Nội và Kingdom 101. Tuy nhiên, phạm vi BIM tại mỗi dự án có thể khác nhau, tùy yêu cầu của chủ đầu tư và hợp đồng.

Vai trò của Ban BIM

Một nhà thầu lớn thường cần bộ phận BIM trung tâm để xây dựng tiêu chuẩn và đội BIM tại từng dự án để xử lý công việc hằng ngày. Hai cấp độ này có vai trò khác nhau:

Mô hình tổ chức này giúp doanh nghiệp duy trì nguyên tắc chung nhưng vẫn linh hoạt theo yêu cầu riêng của từng chủ đầu tư và công trình.

“`

Ứng dụng BIM khác với cung cấp dịch vụ BIM như thế nào?

“`

Một công ty ứng dụng BIM là doanh nghiệp sử dụng BIM trong chính hoạt động thiết kế, thi công hoặc vận hành của mình. Trong khi đó, đơn vị cung cấp dịch vụ BIM có thể thực hiện mô hình hóa, điều phối, tư vấn quy trình hoặc chuyển dữ liệu hiện trạng thành mô hình cho khách hàng.

Việc phân biệt đúng vai trò giúp khách hàng lựa chọn nhà cung cấp phù hợp. Một đơn vị Scan to BIM giỏi đo hiện trạng chưa chắc đảm nhận toàn bộ công việc tư vấn BIM của dự án; ngược lại, đơn vị dựng BIM thiết kế chưa chắc có thiết bị và năng lực đo quét hiện trường.

“`

Hợp Nhất Bách Việt cung cấp dữ liệu Scan to BIM

“`

Công ty TNHH Hợp Nhất Bách Việt cung cấp dịch vụ quét laser công trình, xử lý Point Cloud, lập bản vẽ hiện trạng và dựng mô hình theo phạm vi được khách hàng yêu cầu. Dịch vụ phù hợp với nhà máy, silo, công trình cải tạo, hệ thống cơ điện và những khu vực không còn bản vẽ hiện trạng đáng tin cậy.

Khách hàng có thể tham khảo dịch vụ Scan 3D công trình xây dựng để xác định phạm vi khảo sát, độ chính xác và sản phẩm bàn giao.

Scan 3D silo công nghiệp

Silo và hệ thống công nghiệp thường có hình học phức tạp, nhiều cao độ và vị trí khó tiếp cận. Scan 3D giúp thu nhận bề mặt từ nhiều trạm máy, sau đó ghép thành Point Cloud thống nhất.

Từ dữ liệu này, kỹ thuật viên có thể cắt mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt hoặc dựng lại cấu kiện theo yêu cầu. Những vị trí bị che khuất phải được ghi chú thay vì tự suy diễn như dữ liệu đã đo được.

Scan 3D nhà máy Vina Kyoei

Trong nhà máy đang vận hành, mục tiêu thường là ghi nhận vị trí máy móc, đường ống, kết cấu và không gian lắp đặt. Việc quét từ xa giúp giảm số phép đo thủ công tại những vị trí trên cao, nhưng dự án vẫn phải tuân thủ quy định an toàn của nhà máy.

Dữ liệu Point Cloud có thể được chia theo khu vực hoặc tải lên nền tảng phù hợp để các bên kiểm tra từ xa. Có thể xem thêm giải pháp xem Point Cloud trên website khi cần chia sẻ dữ liệu mà không cài phần mềm chuyên dụng.

Scan 3D công trình kiến trúc và tượng

Với tượng, kiến trúc trang trí hoặc di tích, dữ liệu quét có thể được sử dụng để lưu trữ số, lập mặt cắt, nghiên cứu hình học hoặc hỗ trợ thiết kế tu bổ. Mật độ điểm và phạm vi quét cần được xác định theo sản phẩm cuối cùng, không nên mặc định quét ở mức cao nhất cho mọi dự án.

“Scan 3D tạo ra dữ liệu hiện trạng, còn BIM biến dữ liệu đó thành hệ thống thông tin có cấu trúc. Muốn dự án Scan to BIM có giá trị, hai bên phải thống nhất ngay từ đầu cấu kiện cần dựng, dung sai, thuộc tính và mục đích sử dụng mô hình.”

Kỹ sư Phan Việt Tuyên

“`

Quy trình Scan to BIM từ hiện trạng công trình

“`

“`

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi triển khai BIM?

“`

Không nên bắt đầu bằng câu hỏi “nên mua phần mềm nào”. Trước tiên, doanh nghiệp cần xác định vấn đề muốn giải quyết và dữ liệu nào sẽ được sử dụng sau khi dự án kết thúc.

Xác định mục tiêu BIM

Mục tiêu nên cụ thể và có thể kiểm tra, chẳng hạn:

• Phối hợp ba bộ môn kiến trúc, kết cấu và MEP.
• Giảm số xung đột phát hiện muộn tại công trường.
• Trích xuất khối lượng cho một nhóm công tác xác định.
• Mô phỏng tiến độ thi công một khu vực trọng điểm.
• Bàn giao dữ liệu thiết bị để quản lý vận hành.

Xây dựng yêu cầu thông tin

Chủ đầu tư cần nêu rõ thông tin nào phải có trong mô hình, thời điểm bàn giao, định dạng và người chịu trách nhiệm. Yêu cầu “dựng BIM đầy đủ” quá chung chung và dễ dẫn đến tranh chấp.

Thiết lập môi trường dữ liệu chung

Môi trường dữ liệu chung không nhất thiết phải là một nền tảng đắt tiền, nhưng phải kiểm soát được trạng thái, phiên bản, quyền truy cập và lịch sử phát hành tài liệu.

Đào tạo theo vai trò

BIM Manager, BIM Coordinator, kỹ sư bộ môn, chỉ huy trưởng và người sử dụng dữ liệu cần chương trình đào tạo khác nhau. Không phải ai cũng cần thành thạo toàn bộ phần mềm mô hình hóa.

“`

Cách đánh giá một công ty có thực sự ứng dụng BIM

“`

Doanh nghiệp tự giới thiệu có “công nghệ BIM” chưa đủ để chứng minh năng lực. Chủ đầu tư có thể kiểm tra qua những câu hỏi sau:

• Doanh nghiệp đã sử dụng BIM trong những giai đoạn nào?
• Mô hình có được dùng trực tiếp tại công trường hay chỉ để trình bày?
• Có kế hoạch thực hiện BIM và ma trận trách nhiệm không?
• Có quy trình kiểm tra xung đột và xử lý vấn đề không?
• Có môi trường dữ liệu chung và quản lý phiên bản không?
• Khối lượng được trích xuất từ mô hình được kiểm tra ra sao?
• Thông tin hoàn công được cập nhật bằng phương pháp nào?
• Mô hình bàn giao có mở được bằng phần mềm của chủ đầu tư không?

Một hồ sơ năng lực tốt nên có ví dụ về quy trình, mô hình, báo cáo kiểm tra và sản phẩm bàn giao. Không nên chỉ dựa vào ảnh chụp màn hình mô hình hoặc danh sách phần mềm doanh nghiệp đang sở hữu.

“`

Câu hỏi thường gặp về công ty ứng dụng BIM

“`

“`

Kết luận

“`

Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc, Bcons, Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình và Coteccons là bốn ví dụ cho thấy ứng dụng BIM tại Việt Nam đã mở rộng sang nhiều loại hình công trình. Mỗi doanh nghiệp có cách tiếp cận khác nhau, từ thiết kế công trình điện, phối hợp các bộ môn đến quản lý khối lượng và thi công.

Giá trị của BIM không nằm ở việc dựng được mô hình nhiều chi tiết nhất mà ở khả năng cung cấp đúng thông tin cho đúng người tại đúng thời điểm. Doanh nghiệp muốn triển khai hiệu quả cần đồng thời đầu tư vào con người, quy trình, dữ liệu và công nghệ.

Đối với công trình hiện hữu không có bản vẽ chính xác, Scan 3D và Scan to BIM là một nguồn dữ liệu quan trọng. Tuy nhiên, phạm vi quét, dung sai và yêu cầu mô hình phải được xác định trước để tránh tạo ra mô hình nặng nhưng không đáp ứng nhu cầu thực tế.

“`